6 . كسى كه معتقد به تقدم و افضليت امام على بر ساير صحابه و نيز قائل به وجود نصّ ، اعم از خفى و جلىّ ، بر امامت او و معتقد به عدم خروج امامت از ميان فرزندان او باشد ( شهرستانى ) . « 1 » تعريف ابو المعالى در بيان الاديان صفحه 49 نيز به اين تعريف نزديك است . 7 . كسى كه امام على را همراهى كرده او را [ بر ساير اصحاب ] مقدم دارد ( شهيد اول و ثانى ) . « 2 » 8 . كسى كه جانشينى پيغمبر اكرم ( ص ) را حق اختصاصى خانوادهء رسالت مىدانند و در معارف اسلام پيرو مكتب اهل بيت ( ع ) مىباشند ( علامه طباطبايى ) . « 3 » 9 . جوهر تشيع ايمان به حق على ( ع ) در امامت و افضليت او بر همهء صحابه است ( كامل مصطفى شيبى ) . « 4 » 10 . تشيع در معناى اوليه و ساده‌اش ، قول به اولويت على ( ع ) نسبت به ساير اصحاب است . « 5 » گاهى ، حتى دوستى و حب اهل بيت ، تشيع و رفض به شمار آمده است ( احمد امين ) . از ميان ديدگاه‌هاى ياد شده ، ديدگاه جاحظ ، ابو حاتم رازى ، ابو الحسن اشعرى ، شهيدين و احمد امين كه قيود كمترى دارند ، از شمول بيشترى برخوردارند . با اين وصف ، در مجموع مىتوان گفت همهء تعاريف عام‌ّاند و بيش از يك فرقهء شيعه را شامل مىگردند . اما براى ارائهء تعريفى عام‌تر مىتوان همهء آنها را به دو محور اصلى برگرداند : 1 . تفضيل ؛ 2 . اولويّت در امامت . قول به « اولويّت » در امامت يا بر پايهء افضليت استوار است يا نصّ يا هردو . همچنين ، همهء كسانى كه به نصّ معتقدند ، به افضليت نيز باور دارند ؛ « 6 » گرچه عكس صادق نيست . بنابراين ،

--> ( 1 ) . ملل و نحل ، ج 1 ، ص 146 . ( 2 ) . عبارت مؤلف دانشمند كتاب پرآوازهء لمعه ، محمد بن جمال الدين مكّى ( ره ) ( 734 - 786 ه . ق ) چنين است : « الشيعة من شايع عليا و قدمه » . شهيد ثانى ، زين الدين عاملى ( ره ) توضيح داده‌اند كه مراد مؤلف تقديم امام على در امامت بر سايرين است ، حتى اگر به امامت ساير ائمه [ شيعيان امامى مذهب ] معتقد نباشد . باتوجه به عدم نقد ديدگاه مؤلف توسط شارح وحدت نظر او با مؤلف به دست مىآيد . ر . ك : شرح لمعه ، كتاب وقف ، ج 3 ، ص 182 . ( 3 ) . شيعه در اسلام ، ص 25 و 26 . ( 4 ) . الصلة بين التصوف و التشيع ، ج 1 ، ص 21 . ( 5 ) . فجر الاسلام ، ص 277 . ( 6 ) . مصنفات شيخ مفيد ، ج 7 ، رسالة تفضيل امير المؤمنين ، ص 19 ؛ نوبختى ، فرق الشيعة ، ص 17 - 22 .